Wedstrijd met diabetes: bloedsuiker onder controle

Een sporttoernooi of wedstrijd is intens. De spanning, de focus, de prestatiedruk en de vaak hogere intensiteit dan tijdens een normale training zorgen ervoor dat je lichaam anders reageert. Voor mensen met diabetes betekent dit dat ook de bloedsuikerwaarden zich anders kunnen gedragen dan je gewend bent.

Waar je tijdens een reguliere training misschien vooral rekening houdt met dalingen, kan een wedstrijdsituatie juist onverwachte stijgingen veroorzaken — of beide, kort na elkaar. In deze blog lees je wat er fysiologisch gebeurt tijdens een toernooi of wedstrijd, welke hormonale processen betrokken zijn en hoe je hier praktisch mee om kunt gaan.

---

Wat gebeurt er in je lichaam tijdens een wedstrijd?

Een wedstrijd is niet alleen fysieke inspanning. Het is ook een stresssituatie.

Je lichaam maakt geen onderscheid tussen “positieve spanning” (wedstrijdzenuwen) en gevaar. Het activeert het sympathische zenuwstelsel — ook wel bekend als de fight-or-flight respons.

Hierdoor gebeuren onder andere de volgende dingen:

• Je hartslag stijgt
• Je bloeddruk neemt toe
• Je ademhaling versnelt
• Je lever geeft extra glucose af aan het bloed
• Je spieren gebruiken sneller energie

Voor iemand zonder diabetes wordt dit automatisch gereguleerd door extra insulineafgifte. Voor iemand met diabetes moet dit extern (via insuline-injectie of pomp) worden bijgestuurd.

---

Biologische mechanismen en hormonen

Tijdens een wedstrijd spelen meerdere hormonen een rol:

1. Adrenaline (epinefrine)

Adrenaline stijgt door spanning en intensieve inspanning. Dit hormoon:

• Stimuleert de lever om glucose vrij te maken (glycogenolyse)
• Remt insulinewerking tijdelijk
• Verhoogt de bloedsuikerspiegel

2. Cortisol

Cortisol is een stresshormoon dat:

• De insulinegevoeligheid verlaagt
• De glucoseproductie verhoogt
• Langduriger effect kan hebben (ook ná de wedstrijd)

3. Glucagon

Glucagon stimuleert eveneens glucose-afgifte vanuit de lever.

4. Spieractiviteit

Tegelijkertijd gebruiken je spieren glucose als brandstof. Dit kan juist een daling veroorzaken, vooral bij langere inspanning.

Het resultaat?

Tijdens korte, intensieve wedstrijden zie je vaak een stijging van de bloedsuiker door stresshormonen.
Tijdens langere duurinspanning zie je vaker een daling door verhoogd glucoseverbruik.

Bij toernooien (meerdere wedstrijden op één dag) kan dit elkaar afwisselen.

---

Praktische effecten voor mensen met diabetes

Tijdens een toernooi of wedstrijd kun je te maken krijgen met:

Snelle stijging vóór de start

Door spanning kan je bloedsuiker al stijgen nog vóór je begint.

Hoge waarden tijdens korte, explosieve inspanning

Bijvoorbeeld bij sprint-, kracht- of teamsporten.

Dalingen bij langdurige belasting

Bij bijvoorbeeld voetbaltoernooien, hardloopwedstrijden of triatlons.

Vertraagde hypo’s na afloop

Door verhoogde insulinegevoeligheid en glycogeenaanvulling in spieren.

Sensor- of meetafwijkingen

• CGM kan iets achterlopen bij snelle schommelingen
• Koude of zweterige huid kan metingen beïnvloeden
• Compressie op sensor tijdens sport kan tijdelijk lagere waarden tonen

---

Tips & aandachtspunten bij een wedstrijd of toernooi

1. Test je strategie vooraf

Gebruik trainingen om te experimenteren met:

• Tijdstip van eten
• Koolhydraatinname
• Tijdelijke basaalverlaging (pompgebruikers)
• Correcties vóór inspanning

Ga niet experimenteren op wedstrijddag zelf.

2. Houd rekening met stressstijging

Zie je structureel stijgingen vóór wedstrijden?

• Overleg met je behandelaar over een kleine correctie vooraf
• Plan je warming-up slim (lichte inspanning kan stijging temperen)

3. Monitor vaker dan normaal

Tijdens een toernooi:

• Controleer vóór, tijdens (indien mogelijk) en na inspanning
• Gebruik trendpijlen bij CGM actief in je besluitvorming
• Neem altijd snelle koolhydraten mee

4. Let op de uren ná de wedstrijd

Verhoogde insulinegevoeligheid kan tot 24 uur aanhouden. Overweeg:

• Een lichte basaalverlaging (in overleg met zorgverlener)
• Extra meting voor het slapengaan
• Eventueel kleine snack bij dalende trend

5. Hydratatie en temperatuur

Uitdroging kan bloedsuikerconcentraties beïnvloeden.
Drink regelmatig, zeker bij meerdaagse toernooien of warm weer.

6. Maak een persoonlijk wedstrijdprotocol

Schrijf voor jezelf op:

• Startwaarde die voor jou optimaal voelt
• Hoeveel koolhydraten je gemiddeld nodig hebt
• Wat je doet bij stijging boven X mmol/L
• Wat je doet bij daling onder X mmol/L

Zo verminder je stress en vergroot je controle.

---

Conclusie

Een sporttoernooi of wedstrijd beïnvloedt je bloedsuiker anders dan een gewone training. Door de combinatie van stresshormonen, verhoogde glucoseproductie en spierverbruik kunnen zowel stijgingen als dalingen optreden — soms binnen één dag.

Door inzicht te hebben in de onderliggende biologische processen en een persoonlijke strategie te ontwikkelen, kun je beter anticiperen op schommelingen. Bewustzijn, voorbereiding en monitoring zijn de sleutel tot stabielere waarden en meer vertrouwen tijdens wedstrijden.

---

Veelgestelde vragen over wedstrijden en diabetes

Waarom stijgt mijn bloedsuiker voor een wedstrijd?

Door spanning maakt je lichaam adrenaline en cortisol aan. Die laten je lever extra glucose vrijgeven en remmen tijdelijk de werking van insuline, waardoor je bloedsuiker al vóór de start kan oplopen.

Wat doe ik bij een toernooi met meerdere wedstrijden op één dag?

Meet vaker dan normaal, gebruik de trendpijl van je CGM en neem genoeg snelle koolhydraten mee. Stijgingen door spanning en dalingen door langere belasting kunnen elkaar op zo’n dag afwisselen.

Hoe lang na een wedstrijd kan ik nog een hypo krijgen?

De verhoogde insulinegevoeligheid kan tot 24 uur aanhouden. Meet daarom extra voor het slapengaan en let op een dalende trend in de nacht.

---

Verder trainen met structuur

Train je naar een wedstrijd toe? Bekijk het Halve Marathon Schema voor Diabetes (20 weken) of HIIT Trainen met Diabetes – Intervaltraining.

Bronnen

• Riddell MC, et al. Exercise management in type 1 diabetes: a consensus statement. Lancet Diabetes & Endocrinology, 2017. doi.org/10.1016/S2213-8587(17)30014-1
• Moser O, et al. Glucose management for exercise using continuous glucose monitoring (CGM) and intermittently scanned CGM (isCGM) systems in type 1 diabetes: position statement of the EASD and ISPAD. Diabetologia, 2020. doi.org/10.1007/s00125-020-05263-9

Beweeg slimmer, leef vrij.